Acil durum planı nasıl hazırlanır, tatbikat ne sıklıkla yapılır?

1. Acil durum planı hangi sorulara cevap verir?

Plan; olası acil durumları, erken uyarı ve haberleşmeyi, acil çıkışları, tahliye yöntemlerini, toplanma yerini, destek ekiplerinin görevlerini ve dış kurumlarla iletişimi belirler. Üretim tesisi, çok katlı ofis ve depo için aynı hazır şema kullanılması pratikte eksik sonuç doğurabilir.

2. Hangi senaryolar değerlendirilir?

Yangın her işyerinde önemli bir başlıktır; ancak tek senaryo olmayabilir. İşin niteliğine göre deprem, kimyasal sızıntı, enerji kesintisi, kapalı alan kazası, makine arızası ya da yoğun ziyaretçi tahliyesi gibi durumlar da incelenir. Gerçekçi senaryoları risk değerlendirmesiyle ilişkilendirin.

3. Görevli kişiler ve tahliye düzeni

İşyerinde mevzuata uygun söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım hazırlığı planlanmalıdır. Görevlilerin sayısı, eğitimi ve donanımı işyerinin niteliğine göre belirlenir. Kâğıtta tanımlanan bir görevlinin vardiya dışında olması, fiili boşluk yaratabilir; vardiya bazlı erişilebilirlik kontrolü yapın.

• Çıkış yolları ve toplanma noktası herkesçe biliniyor mu?
• Ziyaretçi ve hareket kısıtlılığı olan kişiler nasıl yönlendiriliyor?
• Vardiyada görevli ekipler gerçekten mevcut mu?
• Alarm ve haberleşme kanalları çalışıyor mu?

4. Tatbikat kaç yılda bir yapılır?

Planın uygulanabilirliğini sınamak için işyerlerinde genel olarak en geç yılda bir tatbikat yapılması öngörülür; maden işyerleri gibi özel düzenlemeler ayrıca değerlendirilmelidir. Tatbikat, yalnızca çıkışa yürümekten ibaret olmamalıdır. Alarmın duyulması, tahliye süreci, sayım ve gözlenen eksikler kayıt altına alınmalıdır.

5. Tatbikat sonrası ne kaydedilir?

Tatbikat tarihi, senaryo, katılım, gözlenen aksaklıklar, alınacak düzeltici önlemler ve sorumluların yer aldığı bir kayıt oluşturun. Örneğin depo kapısının önünün malzemeyle kapalı olduğu görüldüyse “uyarı yapıldı” demek yerine kalıcı depo yerleşim kuralı ve kontrol sorumlusu belirleyin.

6. Plan ne zaman yeniden ele alınır?

Tehlike sınıfına göre genel yenileme üst sınırları ayrıca bulunur; az tehlikeli için 6, tehlikeli için 4 ve çok tehlikeli için 2 yıl olarak açıklanmıştır. Bununla birlikte yeni kat, tadilat, üretim süreci değişikliği veya farklı bir acil durum riski planı daha erken güncellemeyi gerektirebilir.

7. İlk adımda uygulanabilir kontrol listesi

Planı saha yürüyüşüyle doğrulayın. Acil çıkışların önündeki malzeme, kilitli kapı, yanlış toplanma noktası gibi çok basit görünen sorunlar tatbikat sırasında önemli gecikmelere yol açabilir.

• En az iki farklı senaryoyu ekipçe tartışın.
• Tahliye krokilerini gerçek mekânla karşılaştırın.
• Vardiya bazlı destek görevlerini teyit edin.
• Tatbikat yapın ve gözlem formunu tamamlayın.
• Eksikleri sorumlu ve bitiş tarihiyle izleyin.